KOSMOS SKALA UKŁADU SŁONECZNEGO
Pomoce:

Wiele czasu poświęciłem na ustalanie jak rzeczywiście wygląda układ słoneczny. Zacząłem od zbudowania modelu tego układu obiektów. W miarę zgłębiania tego tematu - sprawdzania i porównywania wielkości okazało się, że niezdawałem sobie sprawy z rzeczywistych odległości i masy tych obiektów.

Większość schematów prezentujących układ Słoneczny nie oddaje rzeczywistości. Proszę spojrzeć na te znalezione w internecie.

Tymczasem samo odkrycie wielkośći jest powalające. Odkrycia można dokonać samemu odwzorowując układ słoneczny samemu. Zwróćcie uwagę, że taki rysunek - bez podania odległości jest zakłamany (do wydrukowania tutaj.pdf)

Poniżej prezentuję zdjęcia, na których próbowałem pokazać mojemu synowi jaka jest różnica wielkości między Plutonem i Ziemskim Księżycem dla wyjaśnienia mu dlaczego Pluton nie został skreślony z listy planet i został okrzyknięty (podobnie zresztą jak Ceres) planetą karłowatą. Zacząłem więc od poszukiwania kul styropianowych. Z ich pomocą zbudowałem wstępną proporcję planet, która niestety okazała się mocno zakłamana, ale na początek pozwoliła zobaczyć jak mały jest Pluton (i jak duże są możliwości ludzkiej cywilizacji w obserwacji tak niewielkim obiektów niebieskich).


Przedstawię teraz trzy skale Układu Słonecznego w zależności od potrzeb zastosowania


Skala spacerowa (30 m)

Potrzebny obszar - 30 metrów. Skala zachowuje odległość bez wskazania wielkośći obiektów niebieskich. Na chodniku kładziemy ilustrację Słońca, następnie:

Źródło: Dzieci w świecie nauki, Warszawa: Feredacja Inicjatyw Oświatowych 2013, s. 141.

Zernijmy jak to wygląda podczas zajęć z dziećmi.

Wśród przedmiotów wykorzystałem: kijki, gotowe obrazki planet, taśmę 30 m, oraz pinezki. Pinezkami przytwierdziłem obrazki do kijków, które następnie wbiłem do ziemi zgodnie w/w odległościami. Odległości tych poszukiwał na miarce mój syn (na zdjęciach).


Podczas takich zajęć można pokazać dzieciom odległość, a także ustalić jaka planeta jak szybko krąży wokół Słońca. Wystarczy jeśli dziecko - stanie w miejscu Słońca i trzymając jeden koniec sznurka (jego długość wcześniej ustaliliśmy) będziemy krążyć wokół Słońca napinając sznurek. Teraz wystarczy wyjaśnić, że jeden taki obrót Ziemi wokół Słońca trwa 1 rok, czyli 365 dni. Teraz porównajmy taki obrót z innymi planetami. Dzieci szybko ustalą, że szybciej wokół Słońca krąży Merkury a wolniej Mars czy Jowisz. Ustalą, że najwolniej (z wymienionych) krąży Uran.

Teraz możemy wprowadzić jednostkę - nasze dziecko ma 4 lata (Marcin - na zdjęciu). To znaczy, że w trakcie jego życia Ziemia 4 razy okrążyła Słońce. Na Jowiszu, który jest wiele dalej i którego obieg wokół Słońca trwa dłużej okaże się, że jego rok jest dłuży niż ziemski, dlatego można (uogólniając) powiedzieć, że żyjąc na Jowiszu Marcin będzie miał teraz 2 latka lub nawet 1 rok.


Skala rowerowa (1 km)

W obu wyżej modelach zachowana została jedynie skala obiektów niebieskich tym czasem ich wielkość była różna. Oznacza to, że pokazując dzieciom odległości między planetami zaznaczaliśmy same planety w sposób symboliczny wykorzystując plakietki. Dzieciom mogło się wydawać, że planety choć są daleko od siebie są jednak duże (zdjęcia prezentujące planety były dużej). To może rodzić błędne wyobrażenia. Tymczasem aby przedstawiać względnie realne proporcje między planetami i jednocześnie zachować odległość między nimi pokusiłem się o zademonstrowane innych propozycji. Wszystko zaczyna się od tego, że planety są położone daleko od siebie i są niezwykle małe. Dla przykładu poniżej zamieszczam kule styropianowe, na podstawie których chciałem ustalić wielkość i odległości między nimi. Wyznacznikiem był Jowisz, który ma 80 cm obwodu (to największa planeta). Jego odległość od Słońca wyniosła ponad 4 km - aż trudno uwierzyć, że dopatrzyli się Jowisza już starożytni!

Skala rowerowa wydaje się najbardziej sensowna do prowadzenia na zajęciach z dziećmi ponieważ użyte przedmioty nie są wielkie a wycieczka też nie jest długa - jej dystans to 1 km.

Skala do wydruku znajduje się tutaj.pdf.


Skala wycieczkowa (4 km)

Udając się na wycieczkę możemy pokazać dzieciom jaka jest skala Układu Słonecznego. Do jego zademonstrowania potrzebna jest kreda i ewentualnie sznurem o długości 1,5 metra. Tak wyposażeni możemy rozpocząc wycieczkę po Układzie Słonecznym zmniejszonym miliard razy (1 000 000 000).

Zaczynamy od narysowania Słońca. Ma ono (w tej skali) 139 cm średnicy. Proponuję wykorzystać sznurek, który chwycimy na odpowiedniej długości i z jego pomocą narysujemy okrąg Słońca.

Po wykonaniu 58 metrów schylamy się i rysujemy koło w wielkości półcentymetra (dokładnie 0,48 cm), będzie to Merkury.

Po przejściu kolejnych 50 metrów rysujemy Wenus, w przyjętej skali ma ona średnicę 1,21 cm (i znajduje się ona 108m od Słońca).

Trzecią planetę Układu Słonecznego - Ziemię (o średnicy 1,27 cm) należy narysować po zrobieniu kolejnych 41 metrów (od Słońca jest to już 150 metrów).

Naturalny satelita Ziemi - Księżyc znajduje się w odległości od Ziemi o 3,8 cm i ma średnicę prawie 0,4 cm.

Oddalając się dalej od Słońca zrobieniu kolejnych 79 metrów (a więc 228 metród od Słońca) zbliżamy się do Marsa. Ma on średnicę 0,68 cm.

Wykonując następne 221 metrów przecinamy pas asteroidów (jest to 449 metr od Słońca). Trudno narysować tak niewielkie elementy dlatego pas asteroidów może upodobnić rozsypana mąka. Każda z jej cząsteczek może obrazować poszczególne asteroidy.

Jowisz spotkamy dopiero po kolejnych 330 metrach (jesteśmy teraz już 778,4 metry od Słońca). Jowisz jest największą planetą naszego Układu - w naszej skali będzie miał 14,2 cm śrenicy.

Saturn czeka na nas gdy jeszcze raz przejdziemy taką samą odległość jak do tej pory (1426,7 metrów). Od Jowisza trzeba przejść bowiem 648 metrów. Saturn ma średnicę 12 cm (drugi co do wielkości.

Uran znajduje się po przebyciu 2km drogi od Słońca (2087 m), a więc po przebyciu 660 metrów z Saturna. Uran ma średnicę 5 cm.

Idąc jeszcze raz tyle ile przeszliśmy ze Słońca do Urana - taka sama droga czeka nas na Neptun - a więc 2411 metrów, (w sumie przeszliśmy już 4498 metrów, to prawie 4,5 kilometrów).


Skala samochodowa (33 km)

Poniżej zamieszczam kule styropianowe, na podstawie których chciałem ustalić wielkość i odległości między nimi, aby nieco zwiększyć skalę i pokazać proporcję używając "sensowych" wielkości, które można wziąć do dłoni. Wyznacznikiem był Jowisz, którego kulka ma 80 cm obwodu (to największa planeta). Jego odległość od Słońca wyniosła ponad 4 km - aż trudno uwierzyć, że dopatrzyli się Jowisza już starożytni!

Oto przykładowa relacja obiektów Saturna i Ziemi. Dodam, że skala wynosi: 1:178 788.

Skala do wydruku znajduje się tutaj.pdf.

Wśród interesujących zdjęć znalezionych w internecie prezentujących skalę układu słonecznego znalazłem:

Jak widać wykorzystanie papieru toaletowego nie zna granic - roli mają średnio 30 metrów, więc z powodzeniem można na nich przedstawić pierwszy model (wielkość planet nie jest właściwa).

Powyżej przedstawiony model nie zachowuje co prawda rzeczywistych wielkości, ale jest "smacznym" pokazem obiektów.

Powyżej przedstawiony został model z zachowaniem wielkości obiektów i ich odległości!! Co ciekawe mieści się na dość niewielkim terenie. Dodam, że pokazując długopisy Autor ma na myśli kuleczki, które znajdują się w miejscu w którym długopis styka się z kartką papieru, ta kulka jest rzeczywiśćie niewielka!!


do góry
[strona główna] [zamknij to okno]
[drukuj]